de waanzin wordt door licht omkaderd

je wil weten of emma nog steeds op een antwoord wacht

herzenschattzi

er zijn talloze manieren om deze historie te ontwijken

onherroepelijk ben ik onderdeel van deze keten geworden

Zeven gedichten voor Emma Hauck

onherroepelijk ben ik onderdeel van deze keten geworden



I.



in de wet bijzondere opnemingen in psychiatrische instellingen werd tot tweeduizendtwintig gesproken van een inbewaringstelling



wie een gevaar is voor zichzelf of anderen moet z.s.m. worden geconserveerd



een burgermeester pakt de handen van de waanzinnige vrouwen als een bos klaprozen aan, trillende stengels waarover besluiten worden genomen



hun saturatie wordt samen met hun hartslag gecontroleerd op afwijkingen of dingen die op afwijkingen wijzen of genoteerd staan als dingen die op afwijkingen wijzen



een rechter schuift in de richting van de vrouwen een weckpot over tafel de houdbaarheidsdatum van wie niet bewaard wil worden wordt door een fermentatieproces met minimaal drie weken verlengd



II.



ik zou willen dat ik vanuit puur esthetisch opzicht over inbewaringstellingen kon schrijven



zoals over knommelen en trommelen en woorden die van flinterdun plexiglas zijn waardoorheen ik de gestalte van hun synoniemen zie staan



maar telkens als ik probeer de klank te ontlopen het alfabet preventief als een cyclisch gebed voor me uit prevel blijf ik in de amen hangen &#8212; amen amen amen



mijn lichaam heeft zich al gebogen in de kromming die ik me tegen ieder beter weten in eigen heb gemaakt



aan het eind van de gang van de gesloten instelling hangt een lage mistbalk, staat nog altijd een groep vrouwen me aan te kijken, in hun handen de weckpotten waarin hun miniatuurversie in slaap wordt gezongen met een eeuwenoud wiegenlied



de vrouwen knikken naar me, volgens de volgende stap in de choreografie die ik onbewust tot in het kleinste detail beheers, knik ik ze niet toe maar met ze mee

onherroepelijk ben ik onderdeel van deze keten geworden I. in de wet bijzondere opnemingen in psychiatrische instellingenwerd tot tweeduizendtwintig gesproken van een inbewaringstelling wie een...

er zijn talloze manieren om deze historie te ontwijken



in een geschiedenis van de waanzin schrijft michel foucault mensen zijn zo onvermijdelijk gek dat niet gek zijn een andere vorm van gekte zou zijn



ik droom steeds vaker over een witte ruimte met in elke hoek een vrouw die lijkt op mezelf als ik een eeuw geleden zou hebben geleefd



er is een minimale verwachting waaraan ik moet voldoen: wegkomen uit deze ruimte voordat ik onderdeel word van deze ruimte



ik voel dat mijn ledematen langzaam de gestalte aannemen van het plafond, het laminaat vloeit samen met mijn huid, mijn wangen het behang dat aan de hoeken krult



bij het onherroepelijke ontwijken van deze geschiedenis katapulteer ik de geschiedenis mijn eigen richting in



ik droom dat de vrouwen marcherend geboren worden hun armen en benen rennen voordat ze kunnen uitleggen of ze dorst of slaap of iets anders behoeven



het is niet zinvol om van de vrouwen af te bewegen immers: als iedereen tegelijkertijd verplaatst verschuiven we synchroon eenzelfde richting op

er zijn talloze manieren om deze historie te ontwijken in een geschiedenis van de waanzinschrijft michel foucault mensen zijn zo onvermijdelijk gekdat niet gek zijn...

herzenschattzi



waanzinnige vrouwen met lichamen van vloeipapier komen te wonen in kartonnen huizen met vloeipapierramen



achter de ramen staan led-waxinelichtjes opgesteld met een brandduur van een dag of drie  alsof ze bij voorbaat al herdacht worden 



psychiaters en andere gezaghebbenden controleren de huizen op ontsnappingsmogelijkheden



door de vloeipapierramen zien zij vrouwen als emma hauck in vage schaduwen door de dag bewegen



ze observeren: emma sluit haar ogen steeds vaker bijna helemaal als ze de inboedel van het huis niet als de hare herkent maar als een steriele afspiegeling ervan



een psychiater zegt heel even en schijnt een zaklamp in haar ogen om daar mogelijk een klein licht te ontsteken of minimaal een oogbeweging te traceren, want waar kijkt ze nog naar



langzaam dooft het led-licht nieuwe batterijen zijn er wegens vergiftigingsgevaar niet



emma smelt samen met de waanzin die haar lichaam als een parasiet bekruipt, de herinnering aan een gezonde geest is een lichaam met twee harten die om beurten nagenoeg op hetzelfde ritme kloppen



ze telt haar dubbele hartslag als kralen aan een rozenkrans schrijft in brieven aan haar geliefde met potlood telkens dezelfde woorden over elkaar



de psychiater knipt zijn zaklamp uit, maakt notities observatie: patiënt telt tot één schrijft herzenschattzi observatie: patiënt telt tot twee schrijft komm komm komm

herzenschattzi waanzinnige vrouwen met lichamen van vloeipapierkomen te wonen in kartonnen huizen met vloeipapierramen achter de ramen staan led-waxinelichtjes opgesteldmet een brandduur van een dag...

je wil weten of emma nog steeds op een antwoord wacht



emma werd in negentienhonderdnegen opgenomen in een kliniek in heidelberg



haar potloodbrieven aan haar geliefde werden nooit verstuurd, een psychiater nam ze op in de prinzhorn collectie waarin meer dan twintigduizend werken uit de instelling zijn bewaard



haar brieven worden beschreven als asemisch schrift waarin elke vorm van semantische inhoud is weggedreven



als ze later in musea geëxposeerd worden, wordt emma gedoopt tot outsider artist &#8212; zelf is ze dan al decennia overleden



ook vandaag schrijf je emma’s naam op vellen printpapier probeer je te bedenken of ze haar schouders op zou halen als je haar opbiecht dat je steeds vaker naar de brieven kijkt vaaglijk je eigen handschrift in de hare herkent

je wil weten of emma nog steeds op een antwoord wacht emma werd in negentienhonderdnegenopgenomen in een kliniek in heidelberg haar potloodbrieven aan haar geliefdewerden...

de waanzin wordt door licht omkaderd



er staan bouwlampen gericht op de lichamen van de waanzinnige vrouwen



vitale organen de neonsterren die voorheen met kleefgum op hun plafonds hingen



aderen snelwegen in de ring rond grote steden



alles raast zelfs hun zwijgen raast onverstoord voort



de vrouwen richten hun borst naar de lage zon boven het recreatieveld waar de gesloten instelling op uitkijkt



reiken me dan hun handen toe in hun palmen brandt fel licht waarin licht waarin licht

de waanzin wordt door licht omkaderd er staan bouwlampen gericht op de lichamenvan de waanzinnige vrouwen vitale organen de neonsterrendie voorheen met kleefgumop hun plafonds...

Ogen achter slot

Pixel, baby

Post-it

A reminder of repetition

er flakkert vaag blauw licht

Witte salie

Er broeit een cyclus

Tussen de muren: zeven verhalen van zeven schrijvers over de bewoners van een studentenkamer

de eerste nacht slaap je met je gordijnen wagenwijd open. je voeten liggen op het hoofdkussen zodat je naar buiten kunt kijken als je in bed ligt. zoals je vinger voor vinger je huid laat wennen aan warm badwater, moet je ook de nacht lauwwarm voorschotelen. voorzichtig. de werking van een etmaal krijg je niet in zomaar uitgelegd. niet aan een peuter, niet aan een huis.



*



herhaling stapelt zich op herhaling tot het een routine wordt. de kraan aanzetten. water in het koffiekannetje laten lopen. het filterzakje dubbelvouwen. eenmaal in de breedte, eenmaal in de lengte. anderhalve eetlepel snelfiltermaling uit de koffiepot halen en in het filter overscheppen. klepje dicht. op het knopje duwen.



probeer eens een geluid na te bootsen in een ander huis. je zult merken dat het niet lukt. alle tonen wijken net een beetje af van hun gebruikelijke gestalte, trekken krom. het koffieapparaat pruttelt door de kalk inmiddels zo luid dat het een wekker voor je buren is. kan het zachter probeer te slapen b.v.d. noem het een gebrek aan azijn, of: een gebrek aan een beter excuus.



*



in dit huis wordt nog alleen aan de randen gewoond de kamers bevinden zich onder de opperhuid op de haren op je arm kleven opgedroogde resten verf van de muur die je gisteren blauw schilderde &nbsp;



tegen de regels tegen de adviezen tegen de instructies in



*



een poging tot. alsof er iemand, wild dansend of springend, met zijn armen door de lucht heeft gemaaid en per ongeluk een stuk uit de kamer heeft meegenomen. rats, weg. nu zweeft er middenin de ruimte een gat. een holling, leegte, hiaat, leemte. geef het een naam, probeer het uit te leggen. het doet er niet toe.



*



je hebt je huisgenoten gevraagd om mee te kijken. twee van de tien wilden een poging wagen, ze zagen niks. muren, een kast, een bureaustoel. misschien is het goed je ogen nog eens te laten meten. je hebt je ogen onlangs nog laten meten en ze werken nagenoeg perfect.



*



bij gebrek aan zwaarte op je bedrand stop je jezelf in met de bedachte handen van de ander baker je je in met alle oppervlaktes die je kunt vinden een droom van vlassig vlassig vloeipapier



*



of je je muur niet beter groen had kunnen verven. al dat blauw is niet goed voor je.



*



het studentencomplex bestaat al meer dan vijftig jaar, een periode die je niet op een imaginaire schaal kunt leggen. gemiddeld wonen studenten hier een jaar of twee. sommigen gaan na hun vertrek terug naar huis. anderen zoeken meer vierkante meters, een eigen douche, een fornuis zonder aluminiumfolie, een geliefde om de ruimte mee te delen. &nbsp;&nbsp;



wie er voor jou woonde weet je niet. alleen dat diegene één meter tweeënzeventig was en blijkbaar binnen rookte – je kreeg niet voor niets nieuwe gordijnen, het dringende advies om het raam een paar dagen op kiep te laten staan. op de binnendeur van inbouwkledingkast staan streepjes met daarnaast in potlood de lengte van de vorige bewoners. initialen, soms een jaartal. je hebt een liniaal gekocht. morgen durf je.



*



of oranje, misschien? oranje is de combinatie oma’s lievelingskleuren. rood en geel, maar dat hoef ik je niet uit te leggen.



*



een tweede kop koffie: water, filter, vouwen, maling, knop, pruttel.



*



echolocatie is het vermogen van dieren om voorwerpen te lokaliseren door zelf geluid uit te zenden. door te luisteren naar de echo kunnen ze hun afstand ten opzichte van een object bepalen, of hun prooien traceren. vleermuizen zenden ultrasone pulsen uit die te hoog zijn om met het menselijk oor op te vangen. dolfijnen klikken met hun tong. klik. klik.



*



je staat op gaat zitten staat op springt klapt slaat met je vuisten op tafel tikt met bestek tegen je koffiemok de lege fles op je boekenkast&nbsp;&nbsp; maakt geluid van geluid vraagt je af of je kunt traceren wat er mist &nbsp;&nbsp;



*



https://reasonswhyyoucanmisssomeoneyouvenevermet/ 1) you have a shared history 2) you have lived in the same room 3) one of you never really left



*



bij het openen van de voordeur denk je aan alle mensen die je voor waren. je haalt je post uit de brievenbus, samen met alle brieven die er ooit op dit adres zijn bezorgd. kerstwensen. nieuwe ov-chipkaarten. hoera je bent jarig hopelijk vier je het goed. &nbsp;



op de dag dat je voor het eerst zonder jas kan fietsen, speel je met vrienden potjes zweeds pesten op de binnenplaats. jullie vergelijken het kippenvel op jullie onderarmen. wie wint moet de kaarten delen. drie op het gras. drie in de hand.



*



paars dan, of roze misschien? dan wijk je niet eens zoveel van het blauwe af.



*



die nacht valt de stroom uit en je ben je samen met alle vorige en eervorige bewoners van het huis. in het zaklampdonker wacht je gezamenlijk op licht. je luistert radiohead: you got a light, you can feel it on your back / a light and you can feel it on your back / your jigsaw falling into place.



*



in de keuken ligt een huisgenoot op de bank. ze heeft de grijze lappendeken tot haar neus opgetrokken. op de vensterbank balanceert een mok met uitgedrukte peuken. door de gordijnen kun je het silhouet van de lantaarnpaal zien. de afspraak is om het raam op maximaal duifgrootte open te zetten. gister zat er weer eentje op de koelkast. je knikt, zet een steelpan op het gasfornuis. draait aan de knop tot het vuur oranje wordt. de melk kookt direct. je houdt het vlies tegen de lichtbuis van de afzuigkap en blaast er een gat in.



*



er flakkert vaag blauw licht. soms, als je er lang naar staart, lijkt het gat kleiner te worden. te krimpen. als je even wegkijkt, heeft het weer dezelfde grootte. je weet niet of dat aan je ogen ligt.



*



een derde kop koffie: water, filter, vouwen, maling, knop, pruttel. een vierde kop koffie: water, filter, vouwen, maling, knop, pruttel.



*



hoeveel glazen zijn er omgegooid? hoe vaak is er gehuild? hoe vaak werd er getroost? welk broodbeleg werd het meeste gegeten? hoe vaak is de liefde bedreven? hoe vaak is er ruziegemaakt? waarover waren ze het oneens? welk woord werd hier het vaakste uitgesproken? wie meende de sorry het meest? hoe veel boeken zijn er gelezen? welke zinnen onderstreept? hoe vaak werden liedjes opnieuw gespeeld? is er gedanst? gevochten? meegezongen tijdens de afwas? welke telefoontjes zijn gemist? hoe vaak schrok iemand wakker? wisten ze waar ze waren? was er koorts? welke kleur hadden de dromen? wanneer is er het hardst gelachen, en waarover?



*



probeer op de tast te leemte te vinden, fluister de woorden die je van thuis hebt meegenomen



stoepstegel / stoeptegel / telecomander / afstandsbediening stimpstamp / stamppot / lieverd / poppedijn



*



het raam van je kamer kijkt uit op een grote es. er hangen vlaggetjes in de takken. wind dringt zich vanuit alle richtingen op. je vraagt je niet af hoe de gympen in de boom zijn beland, waar de hond vandaan komt en wiens kat op de vuilnisbak slaapt. steeds vaker eindigen je zinnen met een punt.



je denkt aan kopland: we bleven kijken en luisteren. in deze vanzelfsprekendheid vliegen vogels voorbij. het lijken meeuwen. hun fiere, klapwiekende lijven drukken zich dapper tegen de lucht aan. vleugel tegen wind. maar er is geen zee te bekennen. al het water bundelt zich boven de boom, als een grote hand die bijna bezwijkt onder het gewicht. &nbsp;&nbsp;



*



op de bovenste plank van de kast een meetlat leggen. tussen de bedreling oude bonnetjes vinden. wasmiddel, vuilniszakken, brood en jam. de muur wit verven. dat ’s nachts doen, waardoor het blauw er nog vaaglijk doorheen schijnt. de laatste nacht met de gordijnen dicht slapen. tegen de volgende bewoner zeggen dat alles onveranderd bleef.

de eerste nacht slaap je met je gordijnen wagenwijd open. je voeten liggen op het hoofdkussen zodat je naar buiten kunt kijken als je in...

Logo	Vincent Hammingh
Kernteam	Erwin Hurenkamp, Robin Block, Martijn van Bruggen, Isa Bob van Rooy, Aaron Pierens
Website	Laurens Besselsen

Lena Claessen

Stukken geschreven door Lena Claessen

onherroepelijk ben ik onderdeel van deze keten geworden

er zijn talloze manieren om deze historie te ontwijken

herzenschattzi

je wil weten of emma nog steeds op een antwoord wacht

de waanzin wordt door licht omkaderd

er flakkert vaag blauw licht

Boeken voor de eeuwigheid

Tekstielen

Wij capabelen

alfabet

Zon

Kafka op het strand

Autobiography of Red

Shy

Polleke

Bluets

Menu

Social

Contact

Credits