je bevindt je aan de overkant

Aaiverlangen

Zeg maar eens nee

Verbeelding

Ofwel, zo

De Baan van Eden (1)

De Baan van Eden (2)

ALTAAR

In de kijker: tien schrijvers laten zich inspireren door elkaars foto

Tijdens de afgelopen Vuurlanddag namen alle Vuurlanders een foto mee en gaven die door aan elkaar, zonder erbij te vertellen wat het verhaal bij de foto was. In deze reeks lees je welke teksten ze bij de voor hen onbekende foto hebben geschreven. Deze week: Dara Bazelet schrijft een verhaal bij de foto van Elisa Verkoelen, deel 2.



*



De volgende les sta ik als eerste naast Jaap op het ijs. We wachten tot iedereen er is. Joke is er als laatste. Ze staart weer naar het ijs met glazige ogen. Jaap houdt zijn hand niet omhoog zoals bij de rest. Hij schaatst naar haar toe en geeft haar een hand. Joke grijpt zijn hele onderarm, drukt zichzelf trillend tegen Jaap aan en schuifelt met hem naar de muur.



Jaap houdt weer een saai praatje waarin hij doet alsof we hier allemaal voor de lol zijn. Ik ben hier niet voor de lol, denk ik. Ik ben hier om te winnen.



Ik begin zodra Jaap zegt: ‘Hát-zikideej,’ en schaats iedereen voorbij. Ik schaats voorop. Dit ga ik aan opa vertellen: ‘Ik ben toch Friezer dan we dachter. Nog Friezer dan iemand die Joke heet.’



Mijn benen maken nog langere halen dan de vorige keer. Ik hoor het strijkorkest, de vogel die meefluit, ik zou zelfs mijn ogen kunnen sluiten zonder te vallen. Het is alsof de tijd niet bestaat en ik kan de beker warme chocomel al ruiken vanaf hier.



Maar dan zie ik een propje verderop op de baan. Een propje mens. Ze ligt met haar buik op het ijs en haar hoofd omhoog. De lange jas en de hoge muts verraden het: Daar ligt Joke.



Ik heb nog niet zo goed geleerd hoe ik moet remmen, dus ik schaats naar het hek dat om de baan heen staat, steeds langzamer, en pak de rand vast als ik bij Joke ben. Ze huilt.



‘Joke,’ zeg ik.



Ze stopt met huilen, alsof ze nu pas doorheeft dat ik naast haar sta. Langzaam draait ze haar hoofd naar mij. Ik kan haar gezicht zien. Met een hand blijf ik het hek vasthouden, mijn andere hand steek ik naar haar uit.



‘Alleen mijn hand pakken hè! Niet mijn arm.’



Joke knikt. Ze gaat plat liggen, rolt op haar rug, schuift zichzelf dichter naar mij toe over het ijs, gaat rechtop zitten en pakt mijn hand vast.



‘Een, twee–’ en ze komt omhoog.



We staan tegenover elkaar naast het hek. Joke kijkt omlaag. Ze snikt. Haar gezicht is bleek en haar neus is rood. Er druipt snot uit. Ik vind haar ineens heel zielig. Ik besluit haar mijn geheim te vertellen.



‘Joke,’ zeg ik nog eens. Ze zegt niets maar ik weet dat ze luistert. ‘Ik ga je iets vertellen. Ik weet hoe je beter wordt in schaatsen.’ Ik probeer zo serieus mogelijk te praten zodat het tot haar doordringt. ‘Er zijn een paar dingen die je moet doen. Een van die dingen is dat je lang op één been moet staan en dan lang op het andere been. Zoals Jaap.’



‘Dat kan ik niet,’ zegt Joke. Ze kijkt nog steeds omlaag.



‘Iets anders is, dat je moet doen alsof er een vogel naast je vliegt. Die vogel gaat je helpen. En je moet doen alsof je ergens anders schaatst. Ergens waar je graag wilt zijn. In een bos, of in Friesland.’ ‘Hoezo zou ik in Friesland willen zijn,’ zegt Joke.



‘Daar kom je toch vandaan?’



Joke schudt haar hoofd. Ik begrijp het niet. Ik wil vragen waar ze dan wel vandaan komt en waarom ze dan zo heet, maar ik bedenk me dat dit niet te lang moet duren. Mijn moeder heeft misschien alvast chocomel gehaald.



‘Nou ja. Ergens anders dan. En je moet doen alsof iedereen vindt dat je fantastisch schaatst. Dan komt het goed.’



Joke is stil.



‘Dan krijg je hem te pakken,’ probeer ik.



Ze reageert niet.



Ik vraag of ze meegaat om het rondje af te maken en ze schudt haar hoofd. Ze draait zich om, blijft het hek vasthouden, en schuifelt langzaam richting de uitgang. Dan pas begrijp ik het: Joke wil helemaal niet leren schaatsen. Joke is te bang om dood te gaan. Dat is waarom ze zo oud is en het nog steeds niet kan.



Als ik naast mijn moeder op het bankje zit te kijken naar de schaatsbaan, en in mijn beker met chocomel blaas, vertel ik haar over Joke.



‘Blijkbaar kunnen niet alle Nederlanders schaatsen,’ zeg ik. ‘Misschien wil Jaap wel dat alle Nederlanders kunnen schaatsen, en geeft hij daarom les. Omdat hij wil dat meer mensen naar zijn baan komen. Maar blijkbaar willen niet alle Nederlanders leren schaatsen.’



‘Jij toch wel?’ zegt mijn moeder.



‘Jawel,’ zeg ik.



De rest van de middag kijken we naar anderen op de schaatsbaan. Als er iemand valt, lachen mijn moeder en ik met onze hand voor de mond, zodat ze het niet zien. Ik denk aan Joke en aan mijn buurmeisje, die vast ook niet kan schaatsen. Ik denk aan alle mensen die vinden dat ik fantastisch kan schaatsen. En dan zie ik Jaap, zonder klasje. Hij is alleen aan het schaatsen. Even sluit hij zijn ogen. Jaap is zo heerlijk aan het schaatsen dat hij mij niet eens op het bankje ziet zitten met mijn moeder. Jaap komt hier voor de lol.



<figure class="wp-block-image size-full"><img data-recalc-dims="1" loading="lazy" decoding="async" width="397" height="537" src="https://i0.wp.com/vuurland.bes-sel-sen.studio/wp-content/uploads/2026/01/Schermafbeelding-2026-01-27-114127.png?resize=397%2C537&#038;ssl=1" alt="" class="wp-image-7852" srcset="https://i0.wp.com/vuurland.bes-sel-sen.studio/wp-content/uploads/2026/01/Schermafbeelding-2026-01-27-114127.png?w=397&amp;ssl=1 397w, https://i0.wp.com/vuurland.bes-sel-sen.studio/wp-content/uploads/2026/01/Schermafbeelding-2026-01-27-114127.png?resize=222%2C300&amp;ssl=1 222w" sizes="auto, (max-width: 397px) 100vw, 397px" /><figcaption class="wp-element-caption">© Elisa Verkoelen</figcaption></figure>

Tijdens de afgelopen Vuurlanddag namen alle Vuurlanders een foto mee en gaven die door aan elkaar, zonder erbij te vertellen wat het verhaal bij de...

Tijdens de afgelopen Vuurlanddag namen alle Vuurlanders een foto mee en gaven die door aan elkaar, zonder erbij te vertellen wat het verhaal bij de foto was. In deze reeks lees je welke teksten ze bij de voor hen onbekende foto hebben geschreven. Deze week: Dara Bazelet schrijft een verhaal bij de foto van Elisa Verkoelen, deel 1.



*



De Baan van Eden (1)



Ik ben veel te oud om te leren schaatsen. Van mijn moeder moet ik reïntegreren sinds we weer in Nederland zijn. Ik weet niet precies wat dat betekent, volgens mij heeft het iets met de dood te maken. En schaatsen is er onderdeel van. Waarom de andere kinderen in mijn groepje hier les in krijgen, weet ik niet. Ik dacht dat kinderen die altijd in Nederland zijn gebleven dat allang hadden geleerd. Net als dat ze allemaal weten dat je een sticker onder je naam plakt op de plaskaart als je naar de wc gaat. Of dat je je vinger recht in de lucht moet steken voordat je iets zegt in de klas. Blijkbaar is dat met schaatsen anders.



Mijn moeder zei dat als het koud genoeg is, het water in de grachten in ijs verandert. Ik kijk elke dag onderweg naar school of het al gebeurd is. Als dat gebeurt, schaatst iedereen naar school. Ik moet dat dus ook kunnen. Zonder te vallen. Zonder rare bewegingen te maken en uitgelachen te worden. Toen ik laatst aan mijn buurmeisje vroeg wat ‘clandestien’ betekende, zei ze: ‘Je bent tien! Dat is veel te oud om dat niet te weten.’



Ze lachte zo hard dat ze een beetje in haar broek plaste. Ze wees naar het donkerblauwe vlekje in haar spijkerbroek. Daar zat de plas.&nbsp;



De meester van ons groepje heet Jaap en draagt een muts waar twee slierten met bolletjes aan hangen. Hij wacht ons op aan het begin van de baan. De Jaap Eden Baan. Als deze hele baan naar hem vernoemd is, zal hij wel rijk en belangrijk zijn. Hij is volgens mij heel nobel, en daarom geeft hij ons les in zijn vrije tijd. ‘Nobel,’ dat woord kent mijn buurmeisje vast niet en ik wel.



Mijn moeder helpt me met mijn schaatsen. Ze trekt de veters strak aan en knoopt er een vlinderstrik in. Ik sta op en loop over de donkere panelen naar het ijs. Ik heb zoveel kleren aan dat ik honderd keer zo groot lijk en zo voel ik me ook. Jaap glimlacht en zegt: ‘Goeiemorgen!’



Hij houdt één hand met handschoen omhoog. Ik moet die hand klappen. Dat deed hij de vorige keer ook. De andere kinderen staan om hem heen. Ik kijk naar het ijs. Mijn voeten zijn zwaar en in mijn jas wordt het steeds warmer. Ik wil mijn sjaal af doen maar heb wanten aan en ik moet vooral mijn armen stil houden zodat ik niet omval. Jaap heeft nog steeds zijn hand omhoog. Jaap is niet nobel. Jaap is een gemene sukkel. Ik wil dat hij zijn hand omlaag doet. Maar dat doet hij niet.



Ik sta voor het ijs. Ik kijk naar het ijs. Ik denk aan mijn moeder die zegt dat ik chocomel krijg na de les. Ik denk aan de chocomel. Ik zet één schaats op het ijs. En dan ook de andere.



Hoe kan het dat zo’n dunne streep onder je schoen blijft staan op zo’n glad oppervlak? denk ik. Ik moet daar niet over nadenken. Ik leun naar voren, hou mijn hand omhoog en klap de hand van Jaap.



‘Bijna compleet,’ zegt hij. ‘Alleen nog Joke.’



Daar komt ze. Joke. De Friezin. Mijn opa zegt altijd dat alle Friezen kunnen schaatsen. Hij heeft de elfstedentocht geschaatst. Gelukkig ben ik niet helemaal Fries dus het geeft niet dat ik er iets langer over doe, zegt hij. Maar Joke is echt Fries. Want ze heet Joke. Met hele kleine, houterige pasjes komt Joke dichterbij. Ze heeft een veel te lange jas aan. Door die jas lijkt ze nog langer dan ze is. Veel te lang voor haar leeftijd. En ze heeft net zo’n muts op als Jaap. Alleen bij haar zijn de slierten nog langer, waardoor haar gezicht uitgerekt lijkt.



We wachten allemaal op Joke. Jaap houdt weer zijn hand omhoog. Joke blijft staan voor het ijs en staart ernaar. Ze knippert niet. Haar ogen lijken op de ogen van een opgezet spookdiertje.



‘Kom maar Joke!’ zegt Jaap.



Joke zet haar schaatsen op het ijs en wil een stap zetten. Ze wankelt. Net voordat ze valt, vangt Jaap haar op. Hij is toch wel nobel, die Jaap. Joke kijkt hem met grote ogen aan.



‘Kijk eens, je bent er. Nu kunnen we beginnen.’



We houden ons vast aan de muur bij het begin van de baan.



‘Het leuke is,’ zegt Jaap terwijl hij over het ijs beweegt alsof het heel normaal is, ‘iedereen komt hier voor de lol.’



Hij denkt vast dat we allemaal debiel zijn. Een groep veel te oude kinderen die niet kunnen schaatsen, met zijn allen op het ijs. Wat een lol.



‘Knoop dat goed in je oren. Soms is het even moeilijk, en soms heb je het ineens te pakken, en dán pak je door.’



Een jongen achter mij gilt: ‘En als je het zelf niet te pakken hebt, pakt Jaap je wel!’



‘Zo is het,’ zegt Jaap.



De rest van zijn praatje hoor ik niet. Ik kijk naar de witte lucht boven mij, naar de zwarte boomtakken die ervoor steken en stel me voor dat ik over de Middellandse Zee schaats, helemaal terug naar huis. Ik ga heel hard en vogels vliegen naast mij om te vragen waar ik heen ga.



‘Ik ga naar huis,’ zeg ik.



‘En daarna?’ vraagt een vogel.



‘Daarna ga ik weer terug, ook naar huis.’



‘Hoe bedoel je?’ vraagt de vogel.



‘Ik heb aan beide kanten van de zee een huis,’ zeg ik.



‘Toe maar!’



‘Bij mijn ene huis ga ik liggen aan het strand en Cornetto’s eten. En bij mijn andere huis verandert het water in ijs, en als ik daar ben ga ik schaatsend naar school.’



Ineens zie ik Jaaps hoofd boven me in de witte lucht opduiken.



‘Kom je?’



Ik kijk voor me. Iedereen is aan het schaatsen. Joke achteraan. Het ziet eruit alsof Joke überhaupt niet verder komt. Ik ga haar inhalen. De vogel vliegt naast me. Ik kijk hem aan, we knikken naar elkaar.



‘Daar gaan we,’ fluister ik. En ik steek mijn ene been uit na de andere. Ik ga niet zo snel als ik wil, maar ik ben niet meer bang om te vallen. Voor me schaatst Jaap en ik kijk naar zijn benen. Hij blijft heel lang op het ene been en dan weer op het andere. Ik probeer hetzelfde te doen. En het werkt. Ik ga keihard. Heel soepel. Alles en iedereen vliegt aan me voorbij en ik hoor een strijkorkest met de wind meebewegen. Muzikanten glimlachen aanmoedigend terwijl ze hun stokken op het ritme van mijn schaatsen heen en weer strijken. Iedereen kijkt naar mij terwijl de vogel dansende rondjes om mij heen vliegt.



De les is al gauw voorbij en Jaap zegt: ‘Goed gedaan.’



Dat zegt hij tegen iedereen. Maar mijn moeder zegt het ook en zij zegt het alleen tegen mij. En ik krijg chocomel. Binnenkort verandert het grachtwater in ijs. En dan schaats ik iedereen voorbij.



(Einde deel 1)


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img data-recalc-dims="1" loading="lazy" decoding="async" width="397" height="537" src="https://i0.wp.com/vuurland.bes-sel-sen.studio/wp-content/uploads/2026/02/Schermafbeelding-2026-01-27-114127.png?resize=397%2C537&#038;ssl=1" alt="" class="wp-image-7848" srcset="https://i0.wp.com/vuurland.bes-sel-sen.studio/wp-content/uploads/2026/02/Schermafbeelding-2026-01-27-114127.png?w=397&amp;ssl=1 397w, https://i0.wp.com/vuurland.bes-sel-sen.studio/wp-content/uploads/2026/02/Schermafbeelding-2026-01-27-114127.png?resize=222%2C300&amp;ssl=1 222w" sizes="auto, (max-width: 397px) 100vw, 397px" /><figcaption class="wp-element-caption">© Elisa Verkoelen</figcaption></figure>
</div>

wat ik moet weten

borrelen

ik zou liegen

doodgaan is verliezen

de kelder van oma

praten met een tumor in de mond: vijf gedichten

de kelder staat onder water losse pagina&#8217;s zijn kromgetrokken  muren zijn scheef gaan staan



onderweg van de keuken naar je bed zie je niet dat de spinnen verdrinken het water blijft kolken hoe hoog de stapels klimmen de letters draaien  en het huis bijna vertrekt 



half vergaan en niet vergeten  het droogt op het droogt uit om je heen ligt kladpapier vol met laatste woorden

de kelder staat onder waterlosse pagina&#8217;s zijn kromgetrokken muren zijn scheef gaan staan onderweg van de keuken naar je bedzie je nietdat de spinnen verdrinkenhet water...

mijn oma ligt op haar zij haar gezicht in de hoek van de bank ze blijft ademen wij wegen woorden op fluistertoon niemand is hier goed in mogen we zeggen dat ze mag gaan slapen is dat moorden of verlossen is dat aan ons of aan de zorg of aan God of aan haar



kom zegt mijn moeder we gaan in een rij staan alsof we lang zal ze leven gaan zingen we kussen haar wangen ze heeft al zo lang geleefd dat al haar vrienden zijn verdwenen zelfs mijn opa is met haar zwijgen zijn graf in gekropen en wij die met natte ogen de handen vasthouden  waarin ze verhalen voor ons bewaarde   en er bij elk gebaren een herhaalde  ik knijp in haar hand om ze nog even niet te vergeten  tot morgen?

mijn oma ligt op haar zijhaar gezicht in de hoek van de bankze blijft ademenwij wegen woorden op fluistertoonniemand is hier goed inmogen we zeggen...

1 



our love is here to stay dat zou mijn oma nooit zeggen



ze zou eerder zeggen: zit er wel slagroom in je koffie en ik zou liegen&nbsp; en zij zou het weten het nog een keer zeggen zit er wel slagroom in je- en ik zou denken aan het vet dat blijft drijven de afweging maken of haar wens belangrijker is dan mijn walging en of ik het niet lekker zou moeten vinden want zij leeft al bijna een eeuw en weet zij het dan niet beter en ze zal het anders nog eens vragen dus zit er wel slagroom- ik zou opstaan, slagroom scheppen en in de koffie plonzen vandaag heeft ze het niet gevraagd kijk, er zit slagroom in de koffie, zeg ik ze knikt



met kromme vingers krabbelt ze op een to-dolijst met lege afvinkvakjes in een taal die niet de hare is: our love is here to stay



ik wil aan mijn moeder vragen wat ik daarop moet zeggen maar zij komt pas over een uur ik knijp zachtjes in mijn oma’s arm wil je slagroom in de koffie?



2



als ik wegga hoor ik haar zeggen veel geluk, kind dat zei ze in het jaar voordat&nbsp; haar mond op slot ging



ik kijk over mijn schouder wat zei je?



ik denk dat ze glimlacht

1 our love is here to staydat zou mijn oma nooit zeggen ze zou eerder zeggen:zit er wel slagroom in je koffieen ik zou liegen&nbsp;en...

mijn oma ligt op een groot kussen in de woonkamer de familie zit om haar heen:



Hansje Hazelaar, verschrikkelijk had twaalf kinderen iedereen in het gevang beland alleen de jongste dochter die werd een ouwe vrijster had stiekem affaires met iemand uit het gekkenhuis van Den Dolder Job de Jammel at met één arm achter de rug obers dachten dat hij Kriegsbeschädigte was sneden zijn vlees voor hem in stukjes wisten niet dat hij de meest getalenteerde violist van het land was speelde Paganini helemaal onder de tafel Pieter Tielewiel hield niet op over z&#8217;n moeder natte scheten stijve pakken zweetdruppels, overal moest zelfs huilen heel hard als volwassen man! op de begrafenis om de beurt gluren we naar de mond waar ooit deze verhalen uit stroomden

mijn oma ligt op een groot kussen in de woonkamerde familie zit om haar heen: Hansje Hazelaar, verschrikkelijkhad twaalf kinderen iedereen in het gevang belandalleen...

de bult op de tong van mijn oma sluit  als een portier haar keelgat elke hap brandt, borrelt en druipt  elk woord blijft steken



mijn oma is ons kleinste familielid de bult op haar tong eet langzaam haar laatste vlees op soms ben ik bang wanneer ik met mijn ogen knipper dat ze verdwijnt



minstens vijf keer per dag  rinkelt de huistelefoon ze zegt:  mmmm, mmm, mmmmmm, mmmm en hangt op in haar agenda noteert ze alles wat ik moet weten: er ligt garnalencocktail in de ijskast  of: slanke vrouwen dragen grote sieraden of: je opa was een belangrijke directeur of: is er post ik lees voor: u ontvangt deze brief omdat uw paspoort bijna verlopen is. maak zo spoedig mogelijk  een afspraak om een nieuw paspoort aan te vragen. de wachttijden kunnen  oplopen. een afspraak kunt u maken door &#8211; ze zegt: mm



mijn oom denkt dat hij een diepere band met haar heeft sinds ze stil is ik verschuil me achter een koffiekopje ik probeer in de stilte te lezen of ze aan me denkt

de bult op de tong van mijn oma sluit als een portier haar keelgatelke hap brandt, borrelt en druipt elk woord blijft steken mijn oma is ons...

Logo	Vincent Hammingh
Kernteam	Erwin Hurenkamp, Robin Block, Martijn van Bruggen, Isa Bob van Rooy, Aaron Pierens
Website	Laurens Besselsen

Dara Bazelet

Stukken geschreven door Dara Bazelet

De Baan van Eden (2)

De Baan van Eden (1)

de kelder van oma

doodgaan is verliezen

ik zou liegen

borrelen

wat ik moet weten

Menu

Social

Contact

Credits